Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με παρέμβασή του στο Gala Dinner του Συνεδρίου του Economist αναφέρθηκε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων, ότι  “αν δεν φτάσουμε σε συμφωνία  με την Τουρκία, είμαστε διατεθειμένοι να φέρουμε το ζήτημα στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης”.

Τα όσα συνέβησαν με την Τουρκία τις τελευταίες μέρες, δεν αφορούν μόνο την Ελλάδα, ή την Κύπρο και την Τουρκία, αλλά κυρίως αφορούν την Ευρώπη και την Τουρκία. Αυτό τόνισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε παρέμβασή του στο συνέδριο του Economist, όπου σημείωσε ότι “είναι ένα πρόβλημα που έχει καθαρά ευρωπαϊκή διάσταση. Και η Ευρώπη κατέστησε απολύτως σαφές ότι αυτό που διακυβεύεται είναι η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου”. Πρόσθεσε ότι «η Ευρώπη από θέση αρχής δεν αποδέχεται μονομερείς ενέργειες που είναι αντίθετες στο Διεθνές Δίκαιο» και τόνισε:

«Έχουμε πει κάτι απολύτως ξεκάθαρο από την αρχή: Είμαστε διατεθειμένοι να συζητήσουμε με την Τουρκία, μέσω διερευνητικών συνομιλιών, για το ένα θέμα, που αφορά την οριοθέτηση των Θαλασσίων Ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Διεξάγονταν συζητήσεις επί σειρά ετών. Σημειώθηκε πρόοδος, όμως ποτέ δεν φτάσαμε σε συμφωνία. Θα επαναλάβουμε αυτές τις συνομιλίες από εκεί που σταμάτησαν τον Μάρτιο του 2016. Και θέλω να είμαι ξεκάθαρος: ότι αν δεν φτάσουμε σε συμφωνία, είμαστε διατεθειμένοι να φέρουμε το ζήτημα στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Και θα σεβαστούμε την απόφαση, η οποία θα βασίζεται σε συνυποσχετικό το οποίο θα υπογράψουμε με την Τουρκία”.

Ο πρωθυπουργός ανέφερε συγκεκριμένα ότι η χώρα μας θα ζητά από το Δικαστήριο να λάβει απόφαση πάνω στο ζήτημα που θα έχουμε θέσει. “Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, όταν δύο χώρες διεκδικούν δικαιώματα σε μια θαλάσσια περιοχή, δεν επιτρέπονται οι μονομερείς ενέργειες. Είναι απολύτως καθαρό. Όταν έχουμε μια διαφωνία, δεν επιτρέπεται να γίνονται μονομερείς ενέργειες. Νομίζω ότι αυτό το σαφές μήνυμα έχει σταλεί στην Τουρκία. Υπάρχει ένα πακέτο πιθανών συνεπειών που αντιμετωπίζει η Τουρκία αν συνεχίσει αυτή τη συμπεριφορά. Είμαι ο τελευταίος που θα ήθελα η Ευρώπη να κινηθεί σε αυτή την κατεύθυνση, όμως είναι σαφές ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα σταθεί στο πλευρό της Ελλάδας και της Κύπρου. Δεν θα εμφανιστεί διχασμένη σε αυτό το ζήτημα. Κι ελπίζω ότι αυτό που είδαμε ως πρώτο βήμα αποκλιμάκωσης θα συνεχιστεί και θα επαναληφθούν οι συνομιλίες δίχως απειλές κι επιθετική ρητορική” τόνισε με έμφαση ο πρωθυπουργός.

Ο κ.Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι συνέχιση της αποκλιμάκωσης από πλευράς Τουρκίας θα συνιστούσε η μη μονομερής αμφισβήτηση του αντικειμένου των συζητήσεων.

«Προφανώς δεν μπορείς να συνομιλήσεις εάν κάποιος αμφισβητεί μονομερώς το αντικείμενο των συζητήσεων. Αυτό είναι ξεκάθαρο, το έχουμε καταστήσει σαφές. Και, νομίζω, ότι το τελευταίο πράγμα που θέλουν αμφότερες οι χώρες είναι η πλήρης κινητοποίηση των στόλων μας, όπου πάντοτε υπάρχει ο κίνδυνος τα πράγματα να ξεφύγουν από τον έλεγχο. Αυτό που είναι σημαντικό είναι πέρα από τις πράξεις, τα λόγια, η ρητορική. Είμαι πάντα πολύ προσεκτικός όταν επιχειρηματολογώ, σε γραπτό λόγο και προφορικά. Είναι εύκολο να διεγείρεις τα πάθη όταν απευθύνεσαι στην κοινή γνώμη” είπε ο κ.Μητσοτάκης.

Ο πρωθυπουργός πρόσθεσε ακόμη ότι δεν έχει συνομιλήσει με τον Ταγίπ Ερντογάν μετά την τελευταία τηλεφωνική επικοινωνία τους, αλλά-όπως είπε- “σύμβουλοί μας είναι σε επαφή, κάτι που, κατά τη γνώμη μου, είναι σημαντικό. Κι αν συνεχίσουμε σε αυτόν τον δρόμο έχω πει ξεκάθαρα ότι είμαι ανοιχτός να αρχίσουμε τις διερευνητικές συνομιλίες πολύ σύντομα. Και νομίζω ότι είναι απολύτως σαφές ότι από τη στιγμή που θα αρχίσουν οι συνομιλίες είναι αυτονόητο πως όταν συζητάς δεν κάνεις άλλα πράγματα. Είναι προφανές ότι δεν μπορείς να κάνεις και τα δύο ταυτόχρονα, δηλαδή μονομερείς ενέργειες και συνομιλίες”.

Εξέφρασε την ανησυχία του για το γεγονός ότι η Τουρκία εξακολουθεί να εκδίδει Navtex που αφορούν την Κύπρο, αλλά πρόσθεσε, σε ό,τι αφορά την διμερή σχέση “πράγματι βλέπω ένα “παράθυρο ευκαιρίας” και ελπίζω ότι και η άλλη πλευρά το βλέπει με τον ίδιο τρόπο”.

Ο πρωθυπουργός μιλώντας για τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις 24 και 25 Σεπτεμβρίου, ήταν επιφυλακτικός και απαντώντας σε σχετική ερώτηση για το τι αναμένει είπε:

«Θα δούμε. Μία εβδομάδα είναι πολύς καιρός στην πολιτική, ειδικά στην ευρωπαϊκή πολιτική. Προτιμώ να προσέλθω στην Σύνοδο με μία θετική νότα παρά με μία αρνητική. Θα απόσχω από οποιαδήποτε πρόβλεψη. Αυτό που είναι ξεκάθαρο, αν δείτε και τις δηλώσεις που έχουν κάνει ο Ζοζέπ Μπορέλ, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Σαρλ Μισέλ, η Τουρκία έχει μία επιλογή: Μπορεί να συζητήσει με την Ευρώπη, εποικοδομητικά, και κατ’ επέκταση να συζητήσει και με εμάς. Ή μπορεί να επιλέξει να συνεχίσει αυτές τις μονομερείς ενέργειες -όχι μόνο εδώ, υπάρχει επίσης προβληματισμός για τα τεκταινόμενα στη Λιβύη, που απασχολεί ιδιαίτερα άλλες ευρωπαϊκές χώρες- και σε αυτή την περίπτωση θα υπάρξουν συνέπειες. ‘Αρα οι επιλογές έχουν τεθεί ξεκάθαρα και όλοι ελπίζουμε ότι η επιλογή θα είναι η εποικοδομητική συζήτηση”.

Ο κ.Μητσοτάκης μιλώντας για το μεταναστευτικό μετά τα γεγονότα στη Μόρια τόνισε ότι το μεταναστευτικό είναι ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα για να αφεθεί αποκλειστικά στην Ελλάδα, ή στις χώρες που αποτελούν τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ να το διαχειριστούν μόνες τους.

“Έθεσα κατ’ επανάληψη και με επιμονή το μεταναστευτικό ζήτημα από τότε που έγινα πρωθυπουργός. Η τραγική εξέλιξη με τη φωτιά στη Μόρια έφερε το πρόβλημα στο προσκήνιο. Αναμένουμε τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου», οι οποίες θα παρουσιαστούν την Δευτέρα” είπε και πρόσθεσε:

«Είναι απολύτως ξεκάθαρο σε όλους ότι δεν μπορούμε να αποτύχουμε δύο φορές ως Ευρώπη. Στην Ελλάδα κάνουμε μια πολύ δύσκολη δουλειά όσον αφορά τόσο την προστασία των συνόρων όσο και την υποδοχή προσφύγων και μεταναστών και στη συνέχεια την επεξεργασία των αιτήσεών τους. Αλλά αυτό πρέπει να είναι ένα ευρωπαϊκό εγχείρημα».

Νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου:

«Κοινοί κανόνες ασύλου για όλους και παράλληλα μια δίκαιη διαδικασία επιμερισμού των βαρών μέσω της οποίας θα βρεθεί ένας τρόπος για κάθε χώρα να αναλάβει ένα μέρος της ευθύνης” είναι αυτά που θα ήθελε να δει στο νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου ο κ.Μητσοτάκης, όπως είπε, και πρόσθεσε:

“Ιδανικά αυτό που θα θέλαμε να δούμε είναι όλες τις χώρες να είναι σε θέση να δεχτούν πρόσφυγες μέσω του προγράμματος μετεγκατάστασης. Εάν αυτό αποδειχθεί εντελώς αδύνατο, τότε ορισμένες χώρες πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη, για παράδειγμα για τις επιστροφές, αλλά όλοι πρέπει να είναι σε θέση να κάνουν κάτι. Αυτό που δεν είναι αποδεκτό είναι κάποιες χώρες να λένε ότι αυτό δεν είναι δικό μου πρόβλημα”.

Σχετικά με την μείωση των ροών και τις επιστροφές στις χώρες καταγωγής όσων δεν λαμβάνουν άσυλο, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι η χώρα μας έχει μειώσει σημαντικά τις ροές, προστατεύοντας τα σύνορα, και σημείωσε:

“Αλλά πάντοτε κάποιοι άνθρωποι θα καταφέρνουν να εισέρχονται και θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με ανθρωπιά μέσω ενός κοινού συστήματος ασύλου. Εάν τους δίνεται πολιτικό άσυλο θα πρέπει να απαντήσουμε στο ερώτημα που πρόκειται να ζήσουν. Αν όμως δεν λαμβάνουν άσυλο θα πρέπει να υπάρχει ένα ευρωπαϊκό σχέδιο για να επιστρέφουν οι άνθρωποι αυτοί στις χώρες καταγωγής τους. Διαφορετικά, αυτό το σύστημα δεν πρόκειται να λειτουργήσει».

Απαντώντας σε ερώτηση για την αμυντική θωράκιση της Ελλάδας και την αναβάθμιση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, είπε ότι η παρούσα κυβέρνηση είναι μια δημοσιονομικά υπεύθυνη κυβέρνηση, και ο ίδιος δεν θα είχε κάνει ποτέ αυτές τις ανακοινώσεις, χωρίς να βεβαιωθεί ότι τα επόμενα δέκα έως δεκαπέντε χρόνια (μια και πρόκειται για ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα αποπληρωμής) η χώρα είναι σε θέση να υποστηρίξει αυτές τις επενδύσεις.

“Πρέπει να επισημάνω ότι ζούμε σε μια επικίνδυνη γειτονιά. Η Ελλάδα θα έχει πάντα ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα. Και είναι δική μου ευθύνη να διασφαλίσω ότι τη διατηρώ στο επίπεδο που πρέπει και να την ενισχύω. Ανακοινώσαμε δύο μεγάλες αγορές, θα έλεγα και οι δύο καθυστερημένες, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πάνω από δέκα χρόνια η Ελλάδα ουσιαστικά δεν πραγματοποίησε καμία επένδυση στις ένοπλες δυνάμεις της. Έτσι, η αγορά μαχητικών αεροσκαφών από τη Γαλλία είναι για την αντικατάσταση παλαιότερων γαλλικών μαχητικών αεροσκαφών, με πολύ πιο προηγμένα αεροπλάνα και δεν έχουμε αγοράσει νέα πολεμικά πλοία, νέες φρεγάτες εδώ και πολύ καιρό, είναι καιρός να το κάνουμε αυτό” είπε ο πρωθυπουργός.

Πρόσθεσε ακόμη ότι αυτά τα αιτήματα έχουν τεθεί από τις ένοπλες δυνάμεις πριν από πολύ καιρό.

Ο κ.Μητσοτάκης διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται μόνο για την αγορά οπλικών συστημάτων, “αλλά για τον εκσυγχρονισμό της στρατιωτικής θητείας ώστε να διασφαλίσουμε ότι οι νεαροί άνδρες, τα νέα παιδιά που θα ενταχθούν στο στρατό θα αποκτήσουν τις απαραίτητες δεξιότητες, για την ιδιωτικοποίηση και την εύρεση επενδυτών στην αμυντική βιομηχανία, έχουμε εξαιρετικά πολύτιμο δυναμικό είτε στα ναυπηγεία είτε στην αεροναυπηγική βιομηχανία μας. Είναι ενδιαφέρον ότι έχουμε πράγματι ζήτηση, έχουμε χώρες που ανοίγουν την πόρτα και μας ζητούν να επισκευάσουμε τα αεροπλάνα τους και δεν μπορούμε να το κάνουμε. Αυτό είναι απαράδεκτο για μένα. Έτσι θα αναδιαρθρώσουμε την ελληνική αεροναυπηγική βιομηχανία και θα διασφαλίσουμε ότι θα διαδραματίσουμε σημαντικό ρόλο στην περιοχή ως αξιόπιστος αμυντικός εργολάβος”.