*Συνέντευξη: Μαρωβήτα Νικολαϊδου
*Φωτογραφία: Δημήτρης Κωνσταντινίδης
Η γεωπολιτική πραγματικότητα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αλλάζει με ταχύτητα, και η Θράκη βρίσκεται στον πυρήνα αυτών των ανακατατάξεων.
Σε συνέντευξή του στο ThraceNews και τη Μαρωβήτα Νικολαΐδου, ο Υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης εξηγεί γιατί η περιοχή εξελίσσεται σε στρατηγικό κέντρο ενέργειας, άμυνας και διαμετακομιστικών δικτύων, ποια είναι η νέα ισορροπία ισχύος στα ελληνοτουρκικά, και πώς η Ελλάδα χρησιμοποιεί την οικονομική διπλωματία για να ενισχύσει την επιρροή της στην ευρύτερη περιφέρεια.
Θράκη: Από περιφέρεια σε γεωστρατηγικό κόμβο
-Κύριε Υφυπουργέ, η Θράκη βρίσκεται πλέον στον παγκόσμιο χάρτη ως ανερχόμενος γεωστρατηγικός κόμβος. Πόσο διαφορετικός είναι ο ρόλος της σήμερα σε σχέση με πριν από μια δεκαετία;
Η γεωγραφική θέση μιας περιοχής είναι καθοριστική. Όταν, μάλιστα, αξιοποιείται στο πλαίσιο μιας συνεκτικής στρατηγικής, με βάση και τις τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις, δημιουργείται διαφορετική προοπτική. Η Θράκη, στα ανατολικά σύνορα της Ελλάδας και της Ευρώπης, βρίσκεται σε ένα στρατηγικό σταυροδρόμι εμπορίου, ενέργειας και άμυνας. Η κυβέρνησή μας ανέδειξε αυτό το πλεονέκτημα με στρατηγικό σχέδιο και συνεργασίες, με αποτέλεσμα η περιοχή να έχει αποκτήσει έναν ρόλο που πριν από μια δεκαετία ήταν περιορισμένος ή ανύπαρκτος.
Σήμερα η Θράκη εξελίσσεται:
• σε κόμβο υψηλής γεωπολιτικής αξίας,
• σε ενεργειακό κόμβο με τον σταθμό LNG και τους αγωγούς φυσικού αερίου,
• σε κέντρο άμυνας με ενισχυμένες υποδομές και παρουσία του ΝΑΤΟ,
• σε διαμετακομιστικό κόμβο και γέφυρα Ελλάδας–Βαλκανίων–Ευρώπης, με πυρήνα το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και τα αναβαθμισμένα δίκτυα μεταφορών.
Θέλω να σταθώ ειδικά στην Αλεξανδρούπολη, η οποία έχει πλέον μετατραπεί σε «ενεργειακό σταυροδρόμι» της Ευρώπης. Ο Τερματικός Σταθμός Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (FSRU) αναβαθμίζει τον ενεργειακό ρόλο της πόλης, καθιστώντας την πύλη και παράγοντα σταθερότητας για τα Βαλκάνια και την Ευρώπη. Το FSRU αναμένεται να λειτουργήσει πλήρως το 2026 με σημαντικά αυξημένες ποσότητες LNG. Παράλληλα, βρίσκεται σε ωρίμανση και το τρίτο FSRU της χώρας, το FSRU Θράκης, στο Θρακικό Πέλαγος.
Με αυτές τις εξελίξεις, η Ελλάδα τοποθετείται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς και η Αλεξανδρούπολη εδραιώνεται ως περιφερειακός κόμβος LNG.
Η αμερικανική παρουσία και η στρατηγική αυτονομία
-Η ισχυρότερη αμερικανική παρουσία σε υποδομές και ενεργειακά projects στη Θράκη έχει δημιουργήσει νέο ισοζύγιο ισχύος. Πώς το αξιολογεί η Αθήνα; Ενίσχυση ή περιορισμός της στρατηγικής αυτονομίας;
Οι δυναμικές στην περιοχή μας έχουν αλλάξει. Η Ευρώπη καλείται να διασφαλίσει ενεργειακή επάρκεια, απεξαρτώμενη από το ρωσικό φυσικό αέριο, να αποτρέψει την εκτόξευση των τιμών και, ταυτόχρονα, να προχωρήσει στην απανθρακοποίηση. Η εξίσωση είναι δύσκολη, απαιτεί ισορροπίες και συνεργασίες. Οι συμφωνίες της Ελλάδας με τις ΗΠΑ, για ισχυρή αμερικανική παρουσία σε υποδομές και ενεργειακά έργα στη Θράκη, εντάσσονται στη στρατηγική προώθησης εναλλακτικών λύσεων και διαφοροποίησης πηγών, διαδρομών και παρόχων, που υιοθετούν η ΕΕ και οι ΗΠΑ.
Μέσα από τις συμφωνίες, η πατρίδα μας καθίσταται αξιόπιστος εταίρος, ο οποίος συμβάλλει στην ενεργειακή σταθερότητα και ασφάλεια της Ευρώπης και στην καλύτερη ενεργειακή διασύνδεση Νότου–Βορρά. Καταφέραμε, επομένως, να τοποθετηθεί η Ελλάδα στο επίκεντρο των ευρωατλαντικών ενεργειακών σχέσεων. Αυτό μόνον ενίσχυση του γεωπολιτικού αποτυπώματος και της στρατηγικής αυτονομίας μπορεί να σημαίνει.
Γεωοικονομία, ανάπτυξη και ελληνοτουρκικές ισορροπίες
-Η γεωοικονομική αναβάθμιση της Θράκης επηρεάζει και τα ελληνοτουρκικά. Θεωρείτε ότι δημιουργείται ένα νέο πλαίσιο ισορροπίας ή απλώς μια νέα πηγή ευαισθησίας στις διμερείς σχέσεις;
Η Θράκη εισέρχεται σε μια περίοδο οικονομικής άνθισης. Η γεωοικονομική της αναβάθμιση, που απορρέει τόσο από τον νέο ενεργειακό χάρτη της περιοχής όσο και από σημαντικά έργα υποδομών, διαμορφώνει ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον ικανό να προσελκύσει επενδύσεις και ανθρώπινο δυναμικό υψηλής εξειδίκευσης. Η αναβάθμιση της Εγνατίας και οι συμπληρωματικές παρεμβάσεις ενισχύουν την εμπορική και τουριστική δραστηριότητα, ενώ παράλληλα προωθούνται πολιτικές για γεωργική και επιχειρηματική ανάπτυξη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία με τις γειτονικές χώρες μπορεί να καλλιεργήσει αμοιβαία κατανόηση και να συμβάλει στη σταθερότητα και την ασφάλεια της περιοχής. Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε ότι ζητήματα όπως η ανεργία και η δημογραφική συρρίκνωση παραμένουν. Γι’ αυτό υλοποιούμε ένα συνεκτικό πλέγμα δράσεων για βιώσιμη ανάπτυξη, βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, κοινωνική και εδαφική συνοχή, στήριξη ευάλωτων ομάδων και αναβάθμιση δεξιοτήτων. Στόχος μας είναι η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, η οποία αποτελεί και τον ισχυρότερο παράγοντα σταθερότητας για την περιοχή.
Η νέα στρατηγική οικονομικής διπλωματίας
-Μετά τις επαφές σας σε Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Αίγυπτο και Ιράκ, ποιο είναι το νέο αφήγημα της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας για το 2026;
Προτιμώ τον όρο «στρατηγική» της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας. Η νέα Εθνική Στρατηγική Εξωστρέφειας, που εγκρίθηκε από το Κυβερνητικό Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής, έχει συνεκτικό και μακρόπνοο χαρακτήρα, φέρνει πιο κοντά το κράτος και τον ιδιωτικό τομέα, διευκολύνει τη διεθνή δραστηριοποίηση των ελληνικών επιχειρήσεων, μειώνει τα διοικητικά εμπόδια και αξιοποιεί τα δίκτυα της οικονομικής διπλωματίας για τη δημιουργία νέων εξαγωγικών και επενδυτικών ευκαιριών.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η ενίσχυση των επαφών με τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Ιράκ και την Αίγυπτο. Στις συζητήσεις μου, τόσο με κυβερνητικά στελέχη όσο και με στελέχη μεγάλων επιχειρήσεων, διαπιστώσαμε ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια για περαιτέρω προώθηση της οικονομικής συνεργασίας σε τομείς όπως η ενέργεια, οι κατασκευές, η προηγμένη τεχνολογία και η Τεχνητή Νοημοσύνη, η φαρμακοβιομηχανία, ο τουρισμός και η γεωργία. Η Ελλάδα προσφέρει εξαιρετικές επενδυτικές ευκαιρίες και οι ελληνικές επιχειρήσεις σημαντική τεχνογνωσία.
Η Ελλάδα ως γέφυρα Ευρώπης–Βαλκανίων–Μέσης Ανατολής
-Σε μια εποχή που πολλές ελληνικές επιχειρήσεις διεκδικούν παρουσία σε αγορές υψηλού ρίσκου, έχει η Ελλάδα την ικανότητα να λειτουργεί ως αξιόπιστη «γέφυρα» Ευρώπης–Βαλκανίων–Μ. Ανατολής;
Η Ελλάδα, μέσω μιας πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, έχει εδραιώσει τη θέση της ως αξιόπιστος εταίρος και γέφυρα συνεργασίας σε ένα σύνθετο και ταραχώδες γεωπολιτικό περιβάλλον.
Στον σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για την περίοδο 2025–2026, έντιμος συνομιλητής με όλες τις αραβικές χώρες αλλά και το Ισραήλ, σταθερός υποστηρικτής της ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η χώρα μας είναι ενεργώς παρούσα στις εξελίξεις, έχοντας ως πυξίδα το Διεθνές Δίκαιο, τον σεβασμό της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.
Αξιοποιώντας αυτό το διπλωματικό κεφάλαιο, τη γεωπολιτική της θέση και την οικονομική της σταθερότητα, η χώρα μας λειτουργεί ως καταλύτης για τη σταθερότητα και την ευημερία στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων.
Global Gateway και μεγάλα ελληνικά projects
-Με τον στόχο του Global Gateway να αγγίζει τα 400 δισ. ευρώ μέχρι το 2027, ποια ελληνικά projects θεωρείτε ώριμα για ένταξη;
Η στρατηγική Global Gateway, έχοντας ήδη κινητοποιήσει πάνω από 300 δισ. ευρώ, αποτελεί το βασικό ευρωπαϊκό υπερ-εργαλείο διεθνών επενδύσεων.
Ήδη δύο ελληνικού ενδιαφέροντος έργα έχουν αναγνωριστεί ως εμβληματικά:
• ο GREGY interconnector, που θα μεταφέρει πράσινη ενέργεια από την Αίγυπτο στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας,
• ο Great Sea Interconnector, που ενισχύει τη διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.
Επιπλέον, έχουν ενταχθεί στη Στρατηγική δύο ακόμη έργα με ελληνική συμμετοχή: το Integrated Bauxite & Aluminium Project στη Γκάνα, που αφορά κρίσιμες πρώτες ύλες, και το Healthcare Investment Project στην Αίγυπτο, με τη συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων στον τομέα της υγείας.
Με βάση αυτά τα θεμέλια, τα πιο ώριμα ελληνικά projects για ένταξη στην ενισχυμένη Global Gateway συγκεντρώνονται σε τέσσερις κατηγορίες:
• πράσινες ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ενεργειακή ασφάλεια,
• λιμάνια και logistics hubs,
• ψηφιακή συνδεσιμότητα,
• βιώσιμος τουρισμός και ανθεκτικά νησιά.
Η οικονομική μας διπλωματία αξιοποιεί το Global Gateway ως μοχλό για την προσέλκυση στρατηγικών επενδύσεων και τη διεθνοποίηση των ελληνικών επιχειρήσεων σε αγορές τρίτων χωρών.
Ιράκ: Νέο κεφάλαιο συνεργασίας
-Η επανενεργοποίηση της Μικτής Διυπουργικής με το Ιράκ ανοίγει νέο κεφάλαιο. Ποιες ελληνικές εταιρείες μπορούν να δουν άμεσα οφέλη;
Η Μικτή Διυπουργική Επιτροπή Ελλάδας–Ιράκ συνεδρίασε, μετά από 25 χρόνια, τον Οκτώβριο. Στη Βαγδάτη θέσαμε τις βάσεις για επιχειρηματικές συνεργασίες σε τομείς όπως η ενέργεια, οι κατασκευές, οι υποδομές, ο τουρισμός, η φαρμακοβιομηχανία, η αγροτική παραγωγή και η διαχείριση των υδάτων.
Ακολούθως, ο Υπουργός Εξωτερικών, κ. Γεραπετρίτης, κατά την επίσκεψή του, προώθησε τον διάλογο για την περαιτέρω ανάπτυξη των οικονομικών σχέσεων.
Ένα θετικό βήμα προς την κατεύθυνση ενίσχυσης των οικονομικών επαφών είναι και η απευθείας αεροπορική σύνδεση Αθήνας–Βαγδάτης, η οποία θα συμβάλει στην ανάπτυξη των επιχειρηματικών ανταλλαγών και των επενδύσεων.
Τεχνητή Νοημοσύνη και στρατηγική συνεργασία με ΗΠΑ
-Η συμφωνία Ελλάδας–ΗΠΑ για την Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ένα διαφορετικό είδος διπλωματίας. Ποιο θα είναι το πρώτο απτό αποτέλεσμα για την ελληνική οικονομία;
Η Κοινή Διακήρυξη Οικονομικής Ασφάλειας που υπογράψαμε με τον Υφυπουργό για την Οικονομική Ανάπτυξη των ΗΠΑ, Jacob Helberg, και την Πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Kimberly Guilfoyle, ενισχύει τη συνεργασία μας στην οικονομία, την ενέργεια, την τεχνολογία και ειδικότερα την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Η Διακήρυξη λειτουργεί ως ομπρέλα για εξειδικευμένες κοινές δράσεις. Στόχος μας είναι να ενδυναμώσουμε τις εφοδιαστικές αλυσίδες και να προωθήσουμε την υπεύθυνη τεχνολογική ανάπτυξη σε κρίσιμους τομείς.
Η Ελλάδα ως πυλώνας σταθερότητας και επενδυτικός κόμβος
-Η Ελλάδα φιλοδοξεί να παίζει ρόλο διαμεσολαβητή, επενδυτικού κόμβου και πυλώνα σταθερότητας. Είναι στρατηγική επιλογή ή νέο δόγμα εξωτερικής πολιτικής;
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, με οδηγό το διεθνές δίκαιο, έχει καταστήσει τη χώρα πυλώνα σταθερότητας, ειρήνης και ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Μέσα από στρατηγικές συνεργασίες και επενδύσεις, εδραιώνεται ο ηγετικός ρόλος της Ελλάδας σε ενέργεια, μεταφορές, τηλεπικοινωνίες και εφοδιαστική αλυσίδα, ενώ τα ελληνικά λιμάνια παρέχουν δυναμική πύλη προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Η αναβάθμιση του διεθνούς ρόλου της χώρας είναι αποτέλεσμα σαφούς και μακρόπνοης κυβερνητικής στρατηγικής.
