Από τη Βενεζουέλα στη Γροιλανδία, η Ουάσιγκτον αμφισβητεί ανοιχτά τους κανόνες – αμηχανία και σιωπή στις Βρυξέλλες.
Σοβαρό προβληματισμό και έντονη αμηχανία προκαλεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση η νέα στάση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο διεθνές δίκαιο και τους παραδοσιακούς συμμάχους της Ουάσιγκτον. Η ευθεία δήλωσή του ότι «δεν χρειάζεται το διεθνές δίκαιο», σε συνέντευξή του στους New York Times, ήρθε να συμπυκνώσει μια σειρά κινήσεων που δοκιμάζουν τα όρια της διεθνούς τάξης και αφήνουν την Ευρώπη χωρίς σαφή απάντηση.
Από τη Βενεζουέλα στη Γροιλανδία
Η δήλωση Τραμπ ακολούθησε την αμερικανική επιχείρηση απομάκρυνσης του Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία στη Βενεζουέλα, μια κίνηση που προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις αλλά περιορισμένη ευρωπαϊκή παρέμβαση. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος αμφισβήτησε ανοιχτά τον ρόλο του ΝΑΤΟ, απείλησε την Κούβα και το Ιράν και δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας για λόγους εθνικής ασφάλειας, ακόμη και χωρίς τη συναίνεση των συμμάχων τους.
Η αναφορά στη Γροιλανδία, έδαφος κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ, της Δανίας, προκάλεσε ιδιαίτερη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς εγείρει ευθέως ζήτημα σεβασμού της εδαφικής κυριαρχίας εντός της Συμμαχίας.
Η ευρωπαϊκή αμηχανία και η έλλειψη ενιαίας φωνής
Παρά τη σοβαρότητα των εξελίξεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται αδύναμη να διαμορφώσει ενιαία και αποφασιστική αντίδραση. Για τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα εκδόθηκαν ξεχωριστές δηλώσεις από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την ύπατη εκπρόσωπο της Ε.Ε. για την Εξωτερική Πολιτική Κάγια Κάλας.
Η δήλωση της Κάλας, που έκανε λόγο για «ψυχραιμία και σεβασμό των αρχών του διεθνούς δικαίου», δεν υπογράφηκε από όλα τα κράτη-μέλη, με την Ουγγαρία να απέχει, γεγονός που ανέδειξε για ακόμη μία φορά τις εσωτερικές διαιρέσεις της Ένωσης.
Το ουκρανικό ως στρατηγικό φρένο
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές, η αδυναμία της Ε.Ε. να αντιδράσει δυναμικά συνδέεται άμεσα με την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες τόσο για τη συλλογική της ασφάλεια μέσω του ΝΑΤΟ όσο και για την εξέλιξη των ειρηνευτικών διεργασιών στην Ουκρανία. Η ανάγκη διατήρησης της αμερικανικής στήριξης λειτουργεί αποτρεπτικά σε κάθε ανοιχτή πολιτική σύγκρουση με τον Λευκό Οίκο.
Ανησυχία για τη διεθνή τάξη
Στο ευρωπαϊκό διπλωματικό παρασκήνιο εντείνεται η ανησυχία ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί θεατής σε μια νέα διεθνή τάξη, όπου η ισχύς υπερισχύει των κανόνων και το διεθνές δίκαιο χάνει τη δεσμευτικότητά του. «Ο κόσμος λειτουργεί πλέον με διαφορετικούς όρους», σημειώνει Ευρωπαίος διπλωμάτης, υπογραμμίζοντας ότι η Ε.Ε. καλείται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο και τη στρατηγική της σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας.
