Νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία κλείνει τα «παραθυράκια» επικίνδυνων επενδύσεων και ενισχύει τον συντονισμό μεταξύ κρατών-μελών και Κομισιόν
Σε κατ’ αρχήν πολιτική συμφωνία κατέληξαν την Πέμπτη το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για την αναθεώρηση των κανόνων ελέγχου ξένων επενδύσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με στόχο την ενίσχυση της οικονομικής και στρατηγικής ασφάλειας της Ένωσης απέναντι σε επενδύσεις που ενδέχεται να ενέχουν κινδύνους για την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη.
Η νέα νομοθεσία προβλέπει ότι ο έλεγχος ξένων άμεσων επενδύσεων θα καταστεί υποχρεωτικός για όλα τα κράτη-μέλη, με ελάχιστο κοινό πεδίο εφαρμογής σε κρίσιμους τομείς όπως η άμυνα, οι ημιαγωγοί, η τεχνητή νοημοσύνη, οι κρίσιμες πρώτες ύλες και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
Υποχρεωτικός έλεγχος και ενιαίοι κανόνες
Σύμφωνα με τη συμφωνία, όλες οι επενδύσεις σε ευαίσθητους στρατηγικούς τομείς θα υπόκεινται σε εθνικούς μηχανισμούς ελέγχου, προκειμένου να εντοπίζονται και να αντιμετωπίζονται εγκαίρως πιθανοί κίνδυνοι. Παράλληλα, εξορθολογίζονται και εναρμονίζονται οι διαδικασίες ελέγχου, ώστε να μειωθεί η γραφειοκρατική πολυπλοκότητα και να ενισχυθεί η ελκυστικότητα της ΕΕ ως επενδυτικού προορισμού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η νέα ρύθμιση θα καλύπτει και ενδοενωσιακές συναλλαγές, όταν ο τελικός ιδιοκτήτης ή ελεγκτής της επένδυσης προέρχεται από τρίτη χώρα εκτός ΕΕ, κλείνοντας έτσι πιθανά κενά στην εσωτερική αγορά.
Ενισχυμένος συντονισμός και ρόλος της Κομισιόν
Η συμφωνία ενδυναμώνει τον μηχανισμό συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, διευκολύνοντας τον διασυνοριακό συντονισμό και τη συλλογική αντιμετώπιση κινδύνων ασφαλείας. Στο πλαίσιο της πολιτικής συμφωνίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Κομισιόν αναγνωρίζουν την ανάγκη περαιτέρω δράσης σε επίπεδο Ένωσης για την αντιμετώπιση ευρύτερων κινδύνων οικονομικής ασφάλειας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύεται, μάλιστα, να αναλάβει νομοθετική πρωτοβουλία για τον καθορισμό όρων και προϋποθέσεων σε ξένες επενδύσεις που αφορούν συγκεκριμένους στρατηγικούς τομείς.
Δηλώσεις Glucksmann και Lange
Ο εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Raphaël Glucksmann (S&D, Γαλλία), έκανε λόγο για «έντονες διαπραγματεύσεις» λόγω των αποκλινουσών αντιλήψεων μεταξύ Κοινοβουλίου και Συμβουλίου σχετικά με την έννοια της οικονομικής ασφάλειας. Όπως τόνισε, «οι σαφέστερες και ταχύτερες διαδικασίες θα ενισχύσουν την ελκυστικότητα της ΕΕ, ενώ ένας εξορθολογισμένος μηχανισμός συνεργασίας θα διασφαλίσει ότι όλα τα κράτη-μέλη μπορούν να εκφράζουν αποτελεσματικά τις ανησυχίες τους για την ασφάλεια».
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου (INTA), Bernd Lange (S&D, Γερμανία), υπογράμμισε ότι η ΕΕ παραμένει ανοικτή σε ξένες επενδύσεις που συμβάλλουν στην ανάπτυξη και τη μεταφορά τεχνογνωσίας, «αρκεί αυτές να μην θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια και τη δημόσια τάξη της Ένωσης».
Το πλαίσιο και τα επόμενα βήματα
Η ισχύουσα νομοθεσία για τον έλεγχο άμεσων ξένων επενδύσεων εφαρμόζεται από τον Οκτώβριο του 2020. Μετά από αξιολόγηση των αδυναμιών της, η Κομισιόν κατέθεσε πρόταση αναθεώρησης τον Ιανουάριο του 2024, στο πλαίσιο της ευρύτερης ευρωπαϊκής ατζέντας οικονομικής ασφάλειας.
Η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, προκειμένου η νέα νομοθεσία να τεθεί σε ισχύ.
