Από τη Γροιλανδία και τη Βενεζουέλα στην Ουκρανία, η ΕΕ ενεργοποιεί νέο μοντέλο κοινής ευθύνης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια νέα φάση συλλογικής ασφάλειας, καθώς διαμορφώνει στην πράξη ένα μοντέλο που δεν στηρίζεται πλέον στις Ηνωμένες Πολιτείες ως εγγυητή της ευρωπαϊκής σταθερότητας. Κοινές δηλώσεις, χρηματοδοτικές αποφάσεις και θεσμικά εργαλεία που υιοθετήθηκαν το τελευταίο δίμηνο αποτυπώνουν μια σαφή μετατόπιση: οι Ευρωπαίοι κινούνται πλέον συλλογικά, με κατανομή ρόλων και επιμερισμό κινδύνων.
Γροιλανδία: συλλογική αντίδραση σε αμερικανική πίεση
Η πιο ηχηρή ένδειξη αυτής της στροφής καταγράφηκε στις αρχές Ιανουαρίου, όταν έξι Ευρωπαίοι ηγέτες εξέδωσαν κοινή δήλωση στήριξης προς τη Δανία, μετά τις δημόσιες απειλές της Ουάσιγκτον για πιθανή προσάρτηση της Γροιλανδίας. Για πρώτη φορά, κράτη-μέλη της ΕΕ τοποθετήθηκαν συντονισμένα απέναντι σε αμερικανική πίεση που άπτεται άμεσα της ευρωπαϊκής κυριαρχίας.
Διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες κάνουν λόγο για σημείο καμπής, καθώς το ζήτημα της Γροιλανδίας αντιμετωπίστηκε όχι ως διμερές πρόβλημα, αλλά ως ευρωπαϊκή υπόθεση ασφάλειας.
Θεσσαλονίκη: καταμερισμός ρόλων στην ευρωπαϊκή ασφάλεια
Τον Νοέμβριο του 2025, από τη Θεσσαλονίκη, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος Άντρις Κουμπίλιους περιέγραψε με σαφήνεια το νέο πλαίσιο. Η ευρωπαϊκή ασφάλεια, τόνισε, δεν αποτελεί ενιαίο καθήκον αλλά πλέγμα αλληλοσυμπληρούμενων αποστολών.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα και η Ιταλία αναλαμβάνουν κρίσιμο ρόλο στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών στη Μεσόγειο, η Ουκρανία και οι σύμμαχοί της στη συγκράτηση της ρωσικής επιθετικότητας, ενώ χώρες όπως η Ιρλανδία καλούνται να προστατεύσουν κρίσιμες ψηφιακές και υποθαλάσσιες υποδομές, όπως τα καλώδια οπτικών ινών στον Ατλαντικό.
Ουκρανία: χρηματοδότηση, όχι ακόμη ρήξη στα ρωσικά assets
Στις 18 Δεκεμβρίου 2025, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε στη χορήγηση δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για την επόμενη διετία. Αν και δεν ελήφθη απόφαση για την άμεση αξιοποίηση των δεσμευμένων ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων, 25 κράτη-μέλη υπέγραψαν κοινή δήλωση που χαρακτηρίζει τον πόλεμο της Ρωσίας «υπαρξιακή πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Η απόφαση επιβεβαίωσε, παρά τις επιμέρους εξαιρέσεις, ότι η στήριξη προς το Κίεβο εντάσσεται πλέον στον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής ασφάλειας.
Βενεζουέλα: η post-Atlantic πραγματικότητα γίνεται ορατή
Οι εξελίξεις στη Βενεζουέλα επιτάχυναν αυτή τη μετατόπιση. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι η εποχή όπου οι κανόνες και το διεθνές δίκαιο αρκούσαν για τη διασφάλιση της ευρωπαϊκής ασφάλειας έχει παρέλθει.
Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται διατεθειμένες να επηρεάσουν την πολιτική τροχιά της Ευρώπης με τρόπο που συγκρούεται με τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, οι Βρυξέλλες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η συλλογική δράση δεν αποτελεί επιλογή αλλά αναγκαιότητα.
Συμμαχίες πέρα από την ΕΕ: Νορβηγία, Ηνωμένο Βασίλειο, Τουρκία
Στο ίδιο πλαίσιο, η ΕΕ εντείνει τις επαφές με χώρες εκτός Ένωσης που διαθέτουν στρατηγική βαρύτητα. Η Νορβηγία, λόγω ενεργειακών πόρων και συνόρων με τη Ρωσία, καθώς και το Ηνωμένο Βασίλειο και η Τουρκία, λόγω στρατιωτικών δυνατοτήτων και ελέγχου κρίσιμων θαλάσσιων οδών, θεωρούνται αναπόσπαστα στοιχεία της νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.
Ευρωπαϊκή Αμυντική Βιομηχανία: οι αποφάσεις έχουν ληφθεί
Καθοριστικό βήμα αποτέλεσε και η συμφωνία της 16ης Δεκεμβρίου 2025 για τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Προγράμματος Αμυντικής Βιομηχανίας. Ευρωπαϊκές πηγές επισημαίνουν ότι η σημασία του κανονισμού δεν έγκειται στις τεχνικές του λεπτομέρειες, αλλά στη στρατηγική κατεύθυνση που αποτυπώνει: κοινές επενδύσεις, κοινή παραγωγή και μακροπρόθεσμη αυτάρκεια.
Για πρώτη φορά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, η ευρωπαϊκή ασφάλεια αντιμετωπίζεται ως εσωτερική, συλλογική υπόθεση. Οι πολιτικές αποφάσεις έχουν ήδη ληφθεί και η μετάβαση βρίσκεται πλέον σε φάση υλοποίησης.
