Μια ξεχωριστή εκδήλωση αφιερωμένη στη γλώσσα, την παράδοση και την ταυτότητα των Πομάκων της Θράκης θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 6 Δεκεμβρίου 2025, στις 19:00, στην Καπναποθήκη «Π» στην Ξάνθη. Το Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης και το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης παρουσιάζουν το νέο βιβλίο του Ν. Θ. Κόκκα με τίτλο «Dǽdavasa brádva tópli mi dájma» (Του παππού το τσεκούρι μάς ζεσταίνει πάντα), μια εκτεταμένη μελέτη πάνω στις παροιμίες και τις παροιμιακές φράσεις των πομακοχωριών.
Η εκδήλωση είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Πομάκου δημοσιογράφου και συγγραφέα Σεμπαϊδήν Καραχότζα, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 7 Δεκεμβρίου 2021, αφήνοντας πίσω του ένα πλούσιο έργο για την προβολή, διάσωση και τεκμηρίωση της πομακικής γλώσσας και κουλτούρας.
Το βιβλίο
Η έκδοση, που κυκλοφόρησε το 2025 από το Π.Α.ΚΕ.ΘΡΑ., αποτελεί μια συστηματική εισαγωγή στον παροιμιακό λόγο των Πομάκων. Ο συγγραφέας εξετάζει τα χαρακτηριστικά, τη θεματολογία και τη λειτουργία των παροιμιών μέσα στην πομακική κοινωνία, με ιδιαίτερη έμφαση σε θέματα όπως ο έρωτας, ο γάμος, οι οικογενειακές σχέσεις, η φύση και τα ζώα.
Παράλληλα, διερευνώνται οι συγκλίσεις με τις ελληνικές παροιμίες, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κεφάλαιο όπου οι παροιμίες προσεγγίζονται μέσα από σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία. Στα παραρτήματα περιλαμβάνονται αλφαβητικοί και θεματικοί κατάλογοι, καθώς και πομακο-ελληνικό γλωσσάρι.
Ο Σεμπαϊδήν Καραχότζα: μια εμβληματική μορφή
Ο Σεμπαϊδήν Καραχότζα (1979-2021), γεννημένος στο Προσήλιο Ξάνθης, υπήρξε από τις πιο σημαντικές φωνές των Πομάκων. Με έντονη παρουσία σε τοπικά και πανελλαδικά ΜΜΕ, μέσα από εφημερίδες, περιοδικά και ιστολόγια, συνέβαλε καθοριστικά στην ανάδειξη της πομακικής ταυτότητας.
Αγωνίστηκε για την ελληνόφωνη εκπαίδευση των μουσουλμάνων της Θράκης, ενώ σε δεκάδες ομιλίες και δημόσιες παρεμβάσεις υπογράμμιζε ότι οι Πομάκοι αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της μουσουλμανικής μειονότητας και όχι της τουρκικής, όπως συχνά επιχειρείται να παρουσιαστεί.
Η συγγραφική του παραγωγή περιλαμβάνει έργα για τη γλώσσα, τις συνήθειες και την καθημερινότητα των Πομάκων, μεταφράσεις, καθώς και λαογραφικές μελέτες.
Οι ομιλητές
Χαιρετισμό θα απευθύνουν ο πρόεδρος του Π.Α.ΚΕ.ΘΡΑ. Γιώργος Ξανθοπουλίδης και ο διευθυντής του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης Ανδρέας Ματζάκος.
Στο πάνελ συμμετέχουν:
-
Θανάσης Μουσόπουλος – Φιλόλογος, συγγραφέας
-
Ερσίν Μποζ – Εκπαιδευτικός, ασκούμενος δικηγόρος, πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών Θράκης
-
Βενιαμίν Κόντε – Εκπρόσωπος του Πολιτιστικού Συλλόγου Πομάκων Ν. Ξάνθης
-
Τηλέμαχος Αρναούτογλου – Δημοσιογράφος
-
Μαλαματένια Αλατζά – Δημοσιογράφος
-
Νικόλαος Θ. Κόκκας – Συγγραφέας και διδάκτορας Λαογραφίας
Τον συντονισμό αναλαμβάνει ο φιλόλογος και διευθυντής του 3ου Γυμνασίου Ξάνθης, Αλέξανδρος Δημαράς.
