Η επόμενη ημέρα για ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Θράκης βρέθηκε στο επίκεντρο της επίσκεψης της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, στο Κάστρο του Πυθίου, στον βόρειο Έβρο. Η υπουργός πραγματοποίησε αυτοψία στο ιστορικό οχυρωματικό συγκρότημα και ζήτησε την προετοιμασία ολοκληρωμένου σχεδίου παρεμβάσεων, με στόχο την περαιτέρω αποκατάσταση και ανάδειξή του.
Το Κάστρο του Πυθίου, γνωστό κατά τη βυζαντινή περίοδο ως Εμπύθιον, αποτελεί ένα από τα πλέον εντυπωσιακά δείγματα οχυρωματικής αρχιτεκτονικής στον ελλαδικό χώρο. Η μνημειακή κλίμακα, η αρχιτεκτονική του και οι προηγμένες κατασκευαστικές επιλογές του αποτυπώνουν την υψηλή οικοδομική και αμυντική τεχνογνωσία της εποχής.
Η κατασκευή του τοποθετείται στις αρχές του 14ου αιώνα και συνδέεται με τον Ιωάννη ΣΤ΄ Καντακουζηνό, ο οποίος το χρησιμοποιούσε ως προσωπική κατοικία, καταφύγιο και θησαυροφυλάκιο. Η ιστορία του μνημείου συνδέεται με τις δυναστικές αντιπαραθέσεις και τον εμφύλιο πόλεμο που σημάδεψαν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία εκείνη την περίοδο.
Νέος οδικός χάρτης για την αποκατάσταση και την ανάδειξη
Η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι η προστασία του Κάστρου εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια διαφύλαξης της πολιτιστικής κληρονομιάς της ακριτικής Θράκης, επισημαίνοντας την ιδιαίτερη ιστορική και πολιτιστική σημασία του βόρειου Έβρου.
Όπως ανέφερε, το μνημείο δεν είχε σχεδιαστεί αποκλειστικά ως αμυντική εγκατάσταση. Η διάταξη των χώρων και η μορφή των πύργων αποκαλύπτουν ένα ολοκληρωμένο οχυρωμένο συγκρότημα, το οποίο κάλυπτε ανάγκες κατοίκησης, ασφάλειας και αντιπροσώπευσης ενός προσώπου με κορυφαία θέση στην αυτοκρατορική ιεραρχία.
Η υπουργός σημείωσε ότι η αναστήλωση που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και ολοκληρώθηκε το 2008 συνέβαλε καθοριστικά στη διάσωση του Κάστρου, το οποίο σήμερα διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση. Ωστόσο, έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες, θεωρούνται αναγκαίες συμπληρωματικές και διορθωτικές εργασίες.
Το σχέδιο παρεμβάσεων αναμένεται να περιλαμβάνει:
-
Διορθωτικές εργασίες στα σημεία του μνημείου όπου απαιτούνται.
-
Αποκατάσταση και διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου.
-
Δημιουργία περιηγητικής διαδρομής.
-
Ερμηνευτική ανάδειξη του μνημείου μέσω ψηφιακής έκθεσης.
Η Λίνα Μενδώνη ζήτησε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου να προετοιμάσει τον οδικό χάρτη των παρεμβάσεων έως το τέλος του 2026.
Ψηφιακή έκθεση για τη βυζαντινή παρουσία στον Έβρο
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογικών δυνατοτήτων, ώστε το Κάστρο να αποκτήσει ένα κατάλληλο εκθεσιακό περιβάλλον που θα αναδεικνύει την ιστορία και τη σημασία του.
Η ψηφιακή έκθεση θα πρέπει να προσαρμοστεί στις δυνατότητες του κτηρίου, λαμβάνοντας υπόψη και τους περιορισμούς πρόσβασης στους ορόφους του. Στόχος είναι να προσφέρει στους επισκέπτες μια ολοκληρωμένη εικόνα της βυζαντινής παρουσίας στην περιοχή και της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας του συγκροτήματος.
Δύο πύργοι και σύνθετη οχυρωματική διάταξη
Το Κάστρο του Πυθίου ξεχωρίζει για την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του διάταξη, καθώς διαθέτει δύο περιβόλους και δύο επιβλητικούς πύργους στο εσωτερικό του.
Ο μεγαλύτερος πύργος έχει σχεδόν τετράγωνη κάτοψη, πλευρά περίπου 15 μέτρων και τρεις ορόφους, ενώ προοριζόταν κυρίως για κατοικία. Ο δεύτερος διαθέτει τέσσερα επίπεδα και σώζεται σε ύψος περίπου 20 μέτρων, ενισχύοντας την αμυντική λειτουργία του συγκροτήματος.
Σημαντικά στοιχεία της αρχιτεκτονικής του αποτελούν οι θολωτοί χώροι, οι πλίνθινες θολοδομίες, η ιδιαίτερη διαμόρφωση των πύργων και οι λίθινες καταχύστρες, μέσω των οποίων ήταν δυνατή η άμυνα των τειχών από ψηλά.
Παράλληλα, η αξιοποίηση αρχιτεκτονικών στοιχείων που συνδέονται και με δυτικές οχυρωματικές επιρροές προσδίδει στο μνημείο ξεχωριστή θέση στην εξέλιξη της βυζαντινής στρατιωτικής αρχιτεκτονικής.
Πολιτιστικές εκδηλώσεις στον ιστορικό χώρο
Το Κάστρο εξακολουθεί να αποτελεί ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής ζωής του Έβρου. Κατά τους θερινούς μήνες, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου αξιοποιεί τον μνημειακό χώρο για τη διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων, δίνοντας στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά την ιστορία και την ιδιαίτερη ατμόσφαιρά του.
Η επίσκεψη στο κενοτάφιο του Αγίου Κυρίλλου ΣΤ΄
Στο πλαίσιο της περιοδείας της στο Πύθιο Διδυμοτείχου, η υπουργός Πολιτισμού επισκέφθηκε και το κενοτάφιο του Αγίου Κυρίλλου ΣΤ΄, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, ο οποίος καταγόταν από την περιοχή.
Ο Κύριλλος ΣΤ΄ μαρτύρησε με απαγχονισμό στην Αδριανούπολη το 1821, κατά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, το σώμα του ρίχθηκε στον ποταμό Έβρο και μεταφέρθηκε από τα νερά έως την περιοχή του Πυθίου.
Εκεί εντοπίστηκε από τον κάτοικο του χωριού Χρήστο Αργυρίου, ο οποίος το ενταφίασε κρυφά. Το κενοτάφιο και το προσκυνητάρι που ανεγέρθηκαν προς τιμήν του αποτελούν σημείο ιστορικής μνήμης και τιμής για τον ιερομάρτυρα, διατηρώντας ζωντανή τη σύνδεσή του με τον τόπο καταγωγής του.
Την υπουργό Πολιτισμού συνόδευαν η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου, ο βουλευτής Έβρου Αναστάσιος Δημοσχάκης, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Έβρου Δόμνα Τερζοπούλου, ο πρόεδρος της Κοινότητας Πυθίου Γιώργος Σαρίδης, καθώς και υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού.
