Χωρίς ξεκάθαρο νικητή και με δύσκολες πολιτικές ισορροπίες διαμορφώνεται το σκηνικό στο Ισραήλ μετά τις εκλογές, καθώς τα πρώτα αποτελέσματα δεν δίνουν σε κανένα στρατόπεδο την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εμφανίζεται να προηγείται, ωστόσο η απόσταση από το όριο των 61 εδρών αφήνει ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης.
Η μάχη των εδρών και οι πολιτικοί συσχετισμοί
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε η Times of Israel στις 05:58 το πρωί της Τετάρτης 28 Οκτωβρίου, με την καταμέτρηση να βρίσκεται σε εξέλιξη, το μπλοκ του Νετανιάχου συγκεντρώνει 57 έδρες, έναντι 47 του αντιπολιτευτικού στρατοπέδου. Τα αραβικά κόμματα καταγράφουν συνολικά 16 έδρες.
Η διαφορά των δέκα εδρών μεταξύ των δύο βασικών πολιτικών στρατοπέδων δεν αρκεί για να εξασφαλίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, με τις μετεκλογικές διαπραγματεύσεις να αναδεικνύονται σε καθοριστικό παράγοντα για την επόμενη ημέρα.
Ο Νετανιάχου επιμένει στην προοπτική σχηματισμού δεξιάς κυβέρνησης, αποκλείοντας τη συνεργασία με αραβικά κόμματα. Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης, Γκάντι Άιζενκοτ, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «πλήρη αποδοκιμασία» του απερχόμενου πρωθυπουργού, υποστηρίζοντας ότι «ο λαός επέλεξε την αλλαγή».
Ο ίδιος δήλωσε αποφασισμένος να εξαντλήσει κάθε περιθώριο για τον σχηματισμό κυβέρνησης, χωρίς να οδηγηθεί η χώρα σε νέες εκλογές.
Ο Νετανιάχου, αντίθετα, απέφυγε τους πανηγυρισμούς και επικεντρώθηκε στη θέση του Λικούντ ως πρώτου κόμματος. Οι εκτιμήσεις που παρατίθενται στο δημοσίευμα τού αποδίδουν λιγότερες έδρες σε σχέση με την απερχόμενη Κνέσετ.
Τα τέσσερα σενάρια για την επόμενη ημέρα
Με το 41,9% των εκλογικών τμημάτων να έχει ενσωματωθεί και τις ψήφους που εκκρεμούν, μεταξύ των οποίων και εκείνες των στρατιωτών, η έκβαση της αναμέτρησης παραμένει αβέβαιη. Τέσσερα βασικά σενάρια βρίσκονται στο τραπέζι.
1. Κυβέρνηση συνεργασίας με νέους συμμάχους
Μετά την επίσημη επικύρωση των αποτελεσμάτων, ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, θα αναθέσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον υποψήφιο που εκτιμά ότι έχει τις περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσει τη στήριξη τουλάχιστον 61 βουλευτών.
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να είναι δύσκολες. Το 2022 ο Νετανιάχου χρειάστηκε 58 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας.
Παρά το γεγονός ότι το Λικούντ αναμένεται να διατηρήσει την πρώτη θέση, ο απερχόμενος πρωθυπουργός ενδέχεται να δυσκολευτεί να εξασφαλίσει νέους συμμάχους πέρα από τα ακροδεξιά και τα υπερορθόδοξα κόμματα που ήδη τον στηρίζουν.
Αντίθετα, ο συνασπισμός του Άιζενκοτ θα μπορούσε να αναζητήσει υποστήριξη από ανεξάρτητους βουλευτές ή μέσω αποσκιρτήσεων από το αντίπαλο στρατόπεδο, αλλά και από τα αραβικά κόμματα.
2. Τα αραβικά κόμματα ως ρυθμιστές
Ένα δεύτερο ενδεχόμενο είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης μειοψηφίας, η οποία θα στηρίζεται σε κοινοβουλευτικές συμμαχίες ανάλογα με το ζήτημα που τίθεται προς ψήφιση.
Σε αυτή την περίπτωση, τα αραβικά κόμματα θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο. Η παράταξη Ραμ του Μανσούρ Αμπάς έχει εκφράσει την πρόθεσή της να συνεργαστεί με τον συνασπισμό του Άιζενκοτ, ενώ η Ενωμένη Λίστα έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο κοινοβουλευτικής στήριξης σε ένα σχήμα που θα επιδιώξει την απομάκρυνση του Νετανιάχου.
Ωστόσο, η συνεργασία με αραβικά κόμματα παραμένει πολιτικά ευαίσθητο ζήτημα, καθώς προκαλεί αντιδράσεις σε σημαντικό τμήμα του εβραϊκού εκλογικού σώματος.
Ο Νετανιάχου αξιοποίησε το θέμα κατά την προεκλογική εκστρατεία, προειδοποιώντας για τους κινδύνους μιας τέτοιας συνεργασίας και συνδέοντάς την με την ασφάλεια του Ισραήλ.
3. Κυβέρνηση εθνικής ενότητας
Στο τραπέζι βρίσκεται και το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας, με τη συμμετοχή κομμάτων από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους.
Μια τέτοια λύση θα μπορούσε να αποτρέψει την παρατεταμένη πολιτική αστάθεια, ωστόσο οι βαθιές αντιπαραθέσεις μεταξύ των δύο βασικών στρατοπέδων καθιστούν δύσκολη την επίτευξή της.
Προηγούμενο υπάρχει από το 2020, όταν ο Νετανιάχου και ο κεντρώος Μπένι Γκαντς συμφώνησαν σε ένα μοντέλο εναλλαγής στην πρωθυπουργία. Η συμφωνία, ωστόσο, δεν μακροημέρευσε και η χώρα οδηγήθηκε εκ νέου σε εκλογές.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο πρόεδρος Χέρτσογκ επιχείρησε να προωθήσει παρασκηνιακά μια προσέγγιση μεταξύ Νετανιάχου και Άιζενκοτ, με στόχο να αποτραπεί νέα περίοδος πολιτικής παράλυσης. Μέχρι στιγμής, πάντως, και οι δύο πλευρές απορρίπτουν το ενδεχόμενο συνεργασίας.
4. Νέες εκλογές στο Ισραήλ
Εάν αποτύχουν οι προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης, η χώρα ενδέχεται να οδηγηθεί ξανά στις κάλπες.
Το Ισραήλ έχει αντιμετωπίσει ανάλογες κρίσεις στο παρελθόν. Από τον Απρίλιο του 2019 έως τον Μάρτιο του 2021 πραγματοποιήθηκαν τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις, καθώς τα κόμματα αδυνατούσαν να καταλήξουν σε μια σταθερή κυβερνητική συμφωνία.
Ο υποψήφιος που θα λάβει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης θα έχει αρχικά 28 ημέρες στη διάθεσή του, με δυνατότητα παράτασης κατά 14 ημέρες. Εάν δεν καταφέρει να εξασφαλίσει την απαραίτητη στήριξη, θα ακολουθήσουν οι προβλεπόμενες διαδικασίες, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε νέα εκλογική αναμέτρηση.
Μια τέτοια εξέλιξη θα παρέτεινε την πολιτική αβεβαιότητα σε μια περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου 2023 και των πολεμικών συγκρούσεων στην ευρύτερη περιοχή.
Μέχρι να ξεκαθαρίσουν οι συσχετισμοί και να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου παραμένει πρωθυπουργός, ενώ οι επόμενες κινήσεις των πολιτικών δυνάμεων θα κρίνουν αν η χώρα θα αποκτήσει νέα κυβερνητική πλειοψηφία ή θα οδηγηθεί σε νέα εκλογική αναμέτρηση.