Σε νέα τροχιά διπλωματικής και επιχειρησιακής πίεσης εισέρχονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η έκδοση της ελληνικής NAVTEX για τη συνέχιση των ερευνών του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector) προκάλεσε την άμεση απάντηση της Άγκυρας με την έκδοση παράνομης αντι-NAVTEX.
Το χρονικό της διπλωματικής κίνησης
Το απόγευμα της Παρασκευής, το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της αδειοδοτικής διαδικασίας, κατόπιν θετικής εισήγησης της διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ).
Αμέσως μετά, ο σταθμός Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού εξέδωσε τη NAVTEX για το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» (για λογαριασμό της αναδόχου Nexans), με χρονικό ορίζοντα εργασιών από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027, στην ευρύτερη περιοχή νοτίως της Κάσου και της Καρπάθου.
Η τουρκική αντίδραση: Αντι-NAVTEX 1105/26
Μέσα σε ελάχιστη ώρα, η Τουρκία αντέδρασε εκδίδοντας την αντι-NAVTEX 1105/26 από τον σταθμό της Αττάλειας. Στην αναγγελία της, η Άγκυρα:
-
Ισχυρίζεται ότι τμήμα των συντεταγμένων των ερευνών εμπίπτει στη δική της υφαλοκρηπίδα.
-
Επαναφέρει εμπράκτως τις αξιώσεις του ανυπόστατου τουρκο-λιβυκού μνημονίου.
-
Αμφισβητεί τη δικαιοδοσία των ελληνικών σταθμών έκδοσης NAVTEX για τη συγκεκριμένη θαλάσσια ζώνη, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται δική της άδεια και συντονισμός.
Τι σημαίνει η εξέλιξη για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις
1. Το απόλυτο «crash test» για το δόγμα των «ήρεμων νερών»
Η επανεκκίνηση των ερευνών του GSI αποτελεί τη μεγαλύτερη δοκιμασία για τη λεγόμενη Διακήρυξη των Αθηνών και το κλίμα ύφεσης των τελευταίων ετών. Η Αθήνα επιλέγει να μην παγώσει ένα έργο στρατηγικής ευρωπαϊκής και εθνικής σημασίας, δείχνοντας ότι τα κυριαρχικά δικαιώματα και οι διεθνείς διασυνδέσεις δεν μπαίνουν υπό τουρκική ομηρία ή διαπραγμάτευση.
2. Το φάντασμα του επεισοδίου της Κάσου
Το καλοκαίρι του 2024, η παρουσία του ιταλικού σκάφους Ievoli Relume στην ίδια περιοχή οδήγησε στην αποστολή τουρκικών πολεμικών πλοίων και σε ένα επικίνδυνο στρατιωτικό τετ-α-τετ που εκτονώθηκε την τελευταία στιγμή μέσω διπλωματικής οδού. Η τουρκική πλευρά έχει διαμηνύσει σε όλους τους τόνους ότι «δεν θα επιτρέψει τετελεσμένα» χωρίς προηγούμενη συνεννόηση, γεγονός που καθιστά πιθανή την επανάληψη σκηνικού ναυτικής παρουσίας και παρενοχλήσεων στο πεδίο.
3. Ευρωπαϊκή θωράκιση έναντι τουρκικού αναθεωρητισμού
Το GSI είναι έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εκτελείται από ευρωπαϊκή κοινοπραξία (Nexans). Αν η Άγκυρα επιχειρήσει φυσική ανάσχεση του γαλλικού ερευνητικού πλοίου σε διεθνή ύδατα επί δυνητικής ελληνικής υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ, δεν συγκρούεται μόνο με την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά ευθέως με ευρωπαϊκά συμφέροντα και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
4. Η ισορροπία της Αθήνας: Αποφασιστικότητα χωρίς παγίδευση σε κλιμάκωση
Η ελληνική κυβέρνηση ακολουθεί στρατηγική νομικής και θεσμικής θωράκισης: τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών, πλήρης ενημέρωση συμμάχων και εταίρων, και διαρκής ετοιμότητα των μονάδων του Στόλου για επιτήρηση, αποφεύγοντας παράλληλα ρητορικές υπερβολές που θα εξυπηρετούσαν την τουρκική τακτική έντασης.
Η εκτίμηση για τις επόμενες κινήσεις
Όσο το ερευνητικό πλοίο κινείται εντός των ορίων της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης ή σε αδιαμφισβήτητα ελληνικά χωρικά ύδατα, η αντιπαράθεση θα παραμείνει σε επίπεδο «χαρτοπολέμου» αναγγελιών NAVTEX.
Το κρίσιμο σημείο θα είναι η στιγμή που το πλοίο θα προσεγγίσει τα όρια πέραν των 6 ναυτικών μιλίων νότια/ανατολικά της Κάσου, όπου τέμνονται οι ελληνικές θαλάσσιες ζώνες με τις αυθαίρετες γραμμές του τουρκο-λιβυκού συμφώνου. Εκεί θα φανεί αν η Άγκυρα θα επιλέξει να τραβήξει το σχοινί στέλνοντας πολεμικές μονάδες ή αν θα αρκεστεί σε διπλωματικές διαμαρτυρίες για να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους με τη Δύση.