
*Γράφει ο Παναγιώτης Πεντζουρίδης, Δημοσιογράφος – Εκδότης του ThraceNews.gr | Θρακικό Πρακτορείο Ειδήσεων
Η εικόνα της 19ης Νοεμβρίου 2026 από την έπαυλη Kylin της Σεντζέν στην Κίνα, με τον Ντόναλντ Τραμπ, τον Σι Τζινπίνγκ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν να κάθονται για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι στο περιθώριο της συνόδου του APEC, δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη διπλωματικό στιγμιότυπο.
Συνιστά την πιο καθαρή αποτύπωση μιας βαθιάς γεωπολιτικής μετατόπισης: της επιστροφής στη λογική των κλειστών διευθυντηρίων των μεγάλων δυνάμεων, ερήμην θεσμών, συμμαχιών και —πρωτίστως— ερήμην της Ευρώπης.
Για να αντιληφθούμε, ωστόσο, τι ακριβώς συνέβη στη Σεντζέν, χρειάζεται να διαχωρίσουμε τον επικοινωνιακό θόρυβο από την ουσία των συμφωνιών.
Ο παραλληλισμός με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945 —τον οποίο έσπευσε να τροφοδοτήσει επικοινωνιακά τόσο η Μόσχα όσο και ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος— λειτουργεί περισσότερο ως προειδοποίηση παρά ως τετελεσμένο.
Στη Σεντζέν δεν μοιράστηκαν επίσημα ζώνες επιρροής με χάρτες και υπογραφές. Αυτό, όμως, δεν μειώνει τη βαρύτητα της κοινής «Διακήρυξης για την Ειρήνη» τεσσάρων σημείων που εξέδωσαν οι τρεις ηγέτες.
Τι συμφωνήθηκε — και τι έμεινε σκόπιμα εκτός
Η κοινή διακήρυξη ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας κινήθηκε σε ένα προσεκτικά επιλεγμένο πλαίσιο «ελάχιστου κοινού παρονομαστή»:
-
Πυρηνική αποκλιμάκωση χωρίς δεσμεύσεις: Οι τρεις χώρες επανέλαβαν ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και συμφώνησαν σε διάλογο για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων. Ωστόσο, μετά τη λήξη της συνθήκης New START, το Πεκίνο απέφυγε επιμελώς να δεσμευτεί σε ένα νέο, δεσμευτικό σύμφωνο ελέγχου των εξοπλισμών, κερδίζοντας πολύτιμο χρόνο.
-
Ενέργεια και εμπορικές ροές: Συμφωνήθηκε η ενίσχυση της παραγωγής και της σταθερής ροής διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων στην παγκόσμια αγορά, σε μια συγκυρία όπου η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και το Ιράν απειλεί ευθέως τις θαλάσσιες οδούς.
-
Αποδυνάμωση της διεθνούς δικαιοσύνης: Σε μια κίνηση με σαφή πολιτική στόχευση, οι τρεις δυνάμεις τάχθηκαν υπέρ της «μεταρρύθμισης» του ΟΗΕ και έστρεψαν τα βέλη τους κατά του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, επικαλούμενες την κρατική συναίνεση και την ασυλία των κρατικών αξιωματούχων — ένα έμμεσο «ξέπλυμα» για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος βγήκε από τη διεθνή απομόνωση ως ισότιμος συνομιλητής.
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο, όμως, ήταν οι ηχηρές απουσίες από το τελικό κείμενο: καμία συγκεκριμένη δέσμευση για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία και καμία ουσιαστική διέξοδος για την κρίση στο Ιράν.
Ο Σι Τζινπίνγκ κέρδισε το κύρος του οικοδεσπότη που διαμορφώνει την ατζέντα χωρίς να παραχωρήσει τίποτα σε δασμούς, σπάνιες γαίες ή την Ταϊβάν.
Ο Πούτιν έσπασε τον διπλωματικό κλοιό.
Και ο Τραμπ αναζήτησε μια επικοινωνιακή νίκη στο εσωτερικό του, αφήνοντας ανοιχτούς λογαριασμούς ενόψει της συνόδου των G20 στο Μαϊάμι τον Δεκέμβριο και της εκπνοής της εμπορικής εκεχειρίας ΗΠΑ-Κίνας τον Ιανουάριο του 2027.
Η μετέωρη Ευρώπη ανάμεσα στο Βερολίνο και τη Σεντζέν
Την ώρα που οι τρεις μεγάλοι συνομιλούσαν στην Ασία, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συνεδρίαζαν στο Βερολίνο, προσπαθώντας να διατυπώσουν ένα αυτονόητο αίτημα: ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία ασφαλείας στην ήπειρο χωρίς την Ευρώπη.
Η ψυχρολουσία από το τηλεφώνημα του Αμερικανού προέδρου στους Ευρωπαίους ομολόγους του, με την προτροπή «να σταματήσουν να πετούν χρήματα στον πόλεμο», ανέδειξε με ωμό ρεαλισμό το ευρωπαϊκό αδιέξοδο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση πληρώνει σήμερα το τίμημα μιας πολυετούς στρατηγικής αδράνειας. Επί δεκαετίες επένδυσε στην οικονομική ολοκλήρωση και τη ρυθμιστική ισχύ, αφήνοντας την άμυνα και την υψηλή γεωπολιτική στην ομπρέλα των ΗΠΑ.
Σήμερα, που η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τις διεθνείς σχέσεις με όρους συναλλαγής και διμερών συμφωνιών ισχύος, η Ευρώπη βρίσκεται μετέωρη: οικονομικά επιβαρυμένη, πολιτικά κατακερματισμένη και στρατιωτικά ανέτοιμη να επιβάλει τη δική της ατζέντα.
Οι επόμενοι μήνες θα κρίνουν αν το ευρωπαϊκό οικοδόμημα θα προχωρήσει επιτέλους σε πραγματική αμυντική και πολιτική ενοποίηση ή αν θα περιοριστεί στον ρόλο του πληρωτή αποφάσεων που λαμβάνονται αλλού.
Η Ελλάδα της Ευρώπης και η Ελλάδα των διακρατικών συσχετισμών
Μέσα σε αυτό το ρευστό και απρόβλεπτο περιβάλλον, η Ελλάδα καλείται να κινηθεί με ψυχραιμία, διορατικότητα και εθνική αυτοπεποίθηση, αποφεύγοντας τόσο τον εφησυχασμό όσο και τον πανικό.
Η χώρα μας ανήκει θεσμικά, πολιτικά και αξιακά στον σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για την Ελλάδα —και ιδίως για τις ακριτικές της περιοχές, όπως η Θράκη, που αποτελούν το νοτιοανατολικό σύνορο της Ένωσης— μια ισχυρή, ενωμένη και γεωπολιτικά αυτόνομη Ευρώπη αποτελεί ζωτική εθνική ανάγκη.
Η Ελλάδα οφείλει να πρωτοστατεί στη συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα και τη φύλαξη των εξωτερικών συνόρων, υπενθυμίζοντας στους εταίρους της ότι η ασφάλεια της ηπείρου δεν σταματά στην Ανατολική Ευρώπη, αλλά εκτείνεται στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.
Ταυτόχρονα, όμως, η Αθήνα γνωρίζει καλά ότι οι θεσμικές συμμαχίες δεν υποκαθιστούν την ανάγκη για ενεργητική, πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Σε έναν κόσμο όπου οι διακρατικοί συσχετισμοί αποκτούν ξανά πρωτεύοντα ρόλο, η Ελλάδα διαθέτει ισχυρά ερείσματα: τη στρατηγική αμυντική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες —με κομβικούς σταθμούς όπως η Αλεξανδρούπολη να αναβαθμίζουν διαρκώς το γεωστρατηγικό της αποτύπωμα—, τις σταθερές οικονομικές γέφυρες με την Κίνα σε κρίσιμες υποδομές, αλλά και τις περιφερειακές συμμαχίες της στη Μεσόγειο και τα Βαλκάνια.
Το στοίχημα για την ελληνική διπλωματία το επόμενο διάστημα είναι διπλό: να παραμείνει σταθερός πυλώνας αξιοπιστίας και διεθνούς νομιμότητας εντός της Δύσης, χωρίς όμως να εγκλωβίζεται σε αγκυλώσεις.
Σε μια εποχή που οι «μεγάλοι» επαναχαράσσουν τις ισορροπίες τους, οι μικρότερες χώρες επιβιώνουν και προοδεύουν όταν διαθέτουν ισχυρή αποτροπή, εσωτερική συνοχή και καθαρή ανάγνωση της πραγματικότητας.
