Το ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου και οι επιπτώσεις του στην Ανατολική Μεσόγειο αναμένεται να τεθούν από την Ελλάδα στη Σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών, την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, στο Δουβλίνο.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Politico, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προτίθεται να ζητήσει να συζητηθεί το θέμα κατά την άτυπη συνάντηση των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η αναζωπύρωση της υπόθεσης προκαλεί έντονο προβληματισμό στην Αθήνα και αντιδράσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ανησυχία για τις έρευνες νότια της Κρήτης και το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου
Στο επίκεντρο βρίσκεται η συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, μέσω της οποίας οι δύο χώρες προβάλλουν διεκδικήσεις σε θαλάσσια περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.
Η Αθήνα εκφράζει ανησυχία ότι η Άγκυρα ενδέχεται να επικαλεστεί το μνημόνιο προκειμένου να αμφισβητήσει τις έρευνες σε περιοχές νότια της Κρήτης, αλλά και τις εργασίες για την πόντιση του υποθαλάσσιου καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, έργου που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Την προηγούμενη εβδομάδα, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε δηλώσει ότι η Ελλάδα, σε περίπτωση κλιμάκωσης, θα ζητήσει από την ΕΕ τόσο την επιβολή κυρώσεων όσο και τη στήριξή της.
Η συμφωνία του 2019 και η νέα επικύρωση από την ανατολική Λιβύη
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο υπογράφηκε το 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Λιβύης, με έδρα την Τρίπολη.
Η υπόθεση επανήλθε στο προσκήνιο μετά την ομόφωνη επικύρωση της συμφωνίας από την αντίπαλη αρχή της ανατολικής Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, εξέλιξη που προκάλεσε νέες αντιδράσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντέδρασε με κοινή δήλωση των προέδρων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις 20 Οκτωβρίου. Σε αυτήν επισημάνθηκε ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και χαρακτηρίζεται άκυρη και ανυπόστατη.
Αντιρρήσεις για τη νομιμότητα της συμφωνίας έχουν εκφράσει, επίσης, η Αίγυπτος, η Κύπρος, το Ισραήλ, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Νέες πιέσεις στις σχέσεις Τουρκίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η αναζωπύρωση της διαμάχης έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένουν δύσκολες και επιβαρύνονται από διαφωνίες σε πολλαπλά πεδία.
Όπως επισημαίνει ο αναλυτής του Carnegie Europe για την Τουρκία, Μαρκ Πιερίνι, οι διαφορές μεταξύ Άγκυρας και Βρυξελλών αφορούν ζητήματα όπως η προστασία της αυτοκινητοβιομηχανίας και ο ρόλος της Τουρκίας στην ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας.
Ο ίδιος σημειώνει ότι οι διαφωνίες για τα θαλάσσια σύνορα στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν διευρύνει περαιτέρω το χάσμα ανάμεσα στην Τουρκία και κυβερνήσεις κρατών-μελών της ΕΕ.
Η συζήτηση που αναμένεται να ανοίξει ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο Δουβλίνο αποκτά, επομένως, ιδιαίτερη σημασία για τις ελληνικές θέσεις σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες, τις ενεργειακές έρευνες και την ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο.
Πηγή:cnn.gr