Η Βόρεια Ελλάδα αναδεικνύεται σε στρατηγικό πεδίο για την αξιοποίηση κρίσιμων πρώτων υλών, με μεγάλες επενδύσεις στη Χαλκιδική και τη Θεσσαλονίκη, αλλά και σημαντικές προοπτικές για τη Θράκη. Από το χαλκό και τον χρυσό στις Σκουριές μέχρι την ανάκτηση μετάλλων στη βιομηχανική περιοχή της Σίνδου, διαμορφώνεται ένα νέο κεφάλαιο για την ελληνική βιομηχανία, την ενεργειακή ασφάλεια και την ευρωπαϊκή προσπάθεια περιορισμού της εξάρτησης από τρίτες χώρες.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η επένδυση άνω των 2 δισ. δολαρίων της Ελληνικός Χρυσός, θυγατρικής της Eldorado Gold, στις Σκουριές Χαλκιδικής, καθώς και το επενδυτικό σχέδιο της Metlen για την ανάκτηση μετάλλων από βιομηχανικά κατάλοιπα. Την ίδια ώρα, περιοχές της Θράκης και της υπόλοιπης Βόρειας Ελλάδας διαθέτουν ενδείξεις για κοιτάσματα κρίσιμων ορυκτών, η αξιοποίηση των οποίων θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες οικονομικές ευκαιρίες.
Επενδύσεις δισεκατομμυρίων σε χαλκό και χρυσό
Οι Σκουριές συγκαταλέγονται στα σημαντικά νέα μεταλλευτικά έργα χαλκού και χρυσού στην Ευρώπη. Με βάση τις εκτιμήσεις που παρατίθενται για την παραγωγική δυναμικότητα του έργου, η μέση ετήσια παραγωγή αναμένεται να φτάνει περίπου τα 67 εκατ. λίβρες χαλκού και τις 140.000 ουγκιές χρυσού.
Οι ποσότητες αυτές αναδεικνύουν τη σημασία του έργου για την ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού, καθώς ο χαλκός αποτελεί βασικό υλικό για ηλεκτρικές καλωδιώσεις, κινητήρες και μπαταρίες, ενώ ο χρυσός χρησιμοποιείται ευρέως στην ηλεκτρονική και την κατασκευή ψηφιακών συσκευών.
Η αξιοποίηση των κοιτασμάτων ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό για την εξασφάλιση κρίσιμων πρώτων υλών, σε μια περίοδο κατά την οποία η πρόσβαση σε στρατηγικά μέταλλα συνδέεται άμεσα με την πράσινη μετάβαση και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.
Η Metlen επενδύει 500 εκατ. ευρώ στην ανάκτηση μετάλλων
Στη Θεσσαλονίκη, η Metlen αναπτύσσει δραστηριότητα στον τομέα της ανάκτησης μετάλλων από δευτερογενείς πηγές, αξιοποιώντας τεχνολογία που έχει ήδη δοκιμαστεί στη μονάδα της στη Σίνδο.
Το επενδυτικό σχέδιο προβλέπει τη διάθεση συνολικά 500 εκατ. ευρώ έως το 2028 για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων ανακύκλωσης μετάλλων, με στόχο ετήσιο EBITDA 220 εκατ. ευρώ.
Η τεχνολογία επιτρέπει την ανάκτηση διαφορετικών μετάλλων από βιομηχανικά υποπροϊόντα και κατάλοιπα, με ποσοστά που, σύμφωνα με τα στοιχεία της επένδυσης, μπορούν να φτάσουν έως και το 98%, ανάλογα με το υλικό και τη διαδικασία επεξεργασίας.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει δύο μονάδες, μία στη Θεσσαλονίκη και μία στην κεντρική Ρουμανία, με συνολικό στόχο την ανάκτηση περίπου 290.000 τόνων υλικών ετησίως.
Τι προβλέπεται για τη Σίνδο
Η μονάδα της Metlen στη Σίνδο, επένδυσης ύψους 30 εκατ. ευρώ, λειτουργεί πιλοτικά και επικεντρώνεται στην παραγωγή μετάλλων από δευτερογενείς πηγές, αντί της κατεργασίας πρωτογενών μεταλλευμάτων.
Μεσοπρόθεσμα, προβλέπεται να συνεισφέρει περίπου 33.000 τόνους μετάλλων ετησίως, με παραγωγή χαλκού, νικελίου, κοβαλτίου, σιδήρου και μαγγανίου.
Η διαδικασία βασίζεται στην επεξεργασία βιομηχανικών καταλοίπων που περιέχουν αξιοποιήσιμες ποσότητες μετάλλων. Με αυτόν τον τρόπο, υλικά που προέρχονται από άλλες παραγωγικές δραστηριότητες μπορούν να επιστρέψουν στην παραγωγική αλυσίδα.
Η δεύτερη μονάδα σχεδιάζεται στη Ρουμανία και θα επικεντρώνεται στην ανάκτηση ψευδαργύρου. Ο αρχικός στόχος είναι η επεξεργασία 115.000 τόνων ετησίως, με δυνατότητα προσθήκης ακόμη 140.000 τόνων μετά την επέκταση.
Η αγορά των 10 δισ. δολαρίων και ο ανταγωνισμός ΗΠΑ – Κίνας
Η ανάκτηση κρίσιμων μετάλλων αποτελεί έναν κλάδο με σημαντικές οικονομικές και γεωπολιτικές προοπτικές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της διοίκησης της Metlen, η δυνητική αξία των μετάλλων που θα μπορούσαν να ανακτηθούν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο φτάνει τα 10 δισ. δολάρια.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες, ιδιαίτερα σε πρώτες ύλες που είναι απαραίτητες για την παραγωγή μικροτσίπ, ηλεκτρικών οχημάτων, μπαταριών, ανεμογεννητριών και συστημάτων υψηλής τεχνολογίας.
Σε αυτό το περιβάλλον, η εξόρυξη και η ανακύκλωση μετάλλων αποκτούν αυξημένη στρατηγική σημασία, καθώς μπορούν να ενισχύσουν την ασφάλεια εφοδιασμού και να δημιουργήσουν νέες βιομηχανικές δραστηριότητες στην Ελλάδα.
Ποια κρίσιμα ορυκτά υπάρχουν στη Θράκη και στη Βόρεια Ελλάδα
Πέρα από τις μεγάλες επενδύσεις που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, το υπέδαφος της Βόρειας Ελλάδας παρουσιάζει ενδιαφέρον για την αναζήτηση και αξιοποίηση κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, ενδείξεις για κοιτάσματα έχουν καταγραφεί στις ακόλουθες περιοχές:
-
Κιμμέρια Ξάνθης: ενδείξεις για χαλκό και βολφράμιο.
-
Θέρμες Ξάνθης: ενδείξεις για γραφίτη.
-
Δράμα: παρουσία οξειδίων του μαγγανίου.
-
Νέο Καλλυντήρι Ροδόπης: ενδείξεις για αντιμονίτη.
-
Λαχανάς Κιλκίς: ενδείξεις για αντιμονίτη.
Η προοπτική αξιοποίησης αυτών των ορυκτών συνδέεται με την προσπάθεια ανάπτυξης εγχώριας παραγωγής πρώτων υλών που σήμερα εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από εισαγωγές.
Ωστόσο, η μετάβαση από τον εντοπισμό κοιτασμάτων σε μια βιώσιμη μεταλλευτική επένδυση προϋποθέτει περαιτέρω έρευνες, αξιολόγηση των αποθεμάτων, περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και σημαντικά κεφάλαια. Η γραφειοκρατία και οι χρονοβόρες διαδικασίες αποτελούν παράγοντες που μπορούν να καθυστερήσουν την ωρίμανση των σχετικών έργων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο αντιμονίτης, καθώς, εφόσον προχωρήσουν οι διαδικασίες αξιοποίησης των σχετικών κοιτασμάτων στη Θράκη και στο Κιλκίς, η Ελλάδα θα μπορούσε να αποκτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην παραγωγή αντιμονίου εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Γιατί οι κρίσιμες πρώτες ύλες είναι τόσο σημαντικές
Τα κρίσιμα ορυκτά αποτελούν βασικά συστατικά της σύγχρονης οικονομίας. Χρησιμοποιούνται στην παραγωγή ηλεκτρονικών συσκευών, μικροτσίπ, δικτύων τηλεπικοινωνιών, μπαταριών, συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ηλεκτρικών αυτοκινήτων, αλλά και εξοπλισμού της αεροδιαστημικής και της αμυντικής βιομηχανίας.
Η εξασφάλιση σταθερής πρόσβασης σε αυτές τις πρώτες ύλες αποτελεί πλέον ζήτημα οικονομικής και γεωπολιτικής ασφάλειας. Η Κίνα διατηρεί ισχυρή θέση σε σημαντικά τμήματα της παγκόσμιας αλυσίδας παραγωγής και επεξεργασίας, γεγονός που ωθεί την Ευρώπη να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές προμήθειας και να ενισχύσει τη δική της παραγωγική βάση.
Για την Ελλάδα, η αξιοποίηση των εγχώριων κοιτασμάτων και η ανάπτυξη τεχνολογιών ανάκτησης μετάλλων θα μπορούσαν να προσφέρουν πρόσθετες δυνατότητες ανάπτυξης, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρούνται οι απαιτούμενοι περιβαλλοντικοί κανόνες.
Η Βόρεια Ελλάδα παράγει πάνω από το μισό της συνεισφοράς του κλάδου
Η μεταλλευτική δραστηριότητα συνεισφέρει περίπου το 2% του ΑΕΠ της χώρας, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται. Περισσότερο από το 50% της συνολικής συνεισφοράς αποδίδεται στη Βόρεια Ελλάδα, ενώ το ποσοστό εκτιμάται ότι φτάνει στο 60% έως 70% όταν συνυπολογίζεται και η δραστηριότητα του μαρμάρου.
Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν τη σημασία του κλάδου για την περιφερειακή οικονομία, την απασχόληση και την ανάπτυξη βιομηχανικών υποδομών.
Παράλληλα, η προοπτική νέων επενδύσεων επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη εκσυγχρονισμού του θεσμικού πλαισίου. Όπως ανέφερε σε πρόσφατη εκδήλωση του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων ο γενικός γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, Αριστοτέλης Αϊβαλιώτης, έχει ολοκληρωθεί η επεξεργασία του νέου μεταλλευτικού κώδικα, με στόχο τη νομοθέτησή του έως το καλοκαίρι.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται σημαντική για την ωρίμανση νέων επενδύσεων και την αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου της χώρας. Για τη Θράκη ειδικότερα, το ζητούμενο είναι εάν οι ενδείξεις για κρίσιμα ορυκτά θα μετατραπούν σε συγκεκριμένα έργα, ικανά να ενισχύσουν την τοπική οικονομία και τη θέση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή αγορά πρώτων υλών.
Πηγή:emakedonia.gr