Τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου εισάγεται στο Δημοτικό Συμβούλιο η εισήγηση του δημάρχου Ιωάννη Ζαμπούκη για το όνομα «Δημοτικό Θέατρο Χρόνης Αηδονίδης». Ο Θρακιώτης συγγραφέας θεωρεί ότι η δημόσια αντιπαράθεση προσβάλλει τη μνήμη του μεγάλου ερμηνευτή
Με μια αιχμηρή δημόσια ανάρτηση παρεμβαίνει στη συζήτηση για την ονοματοδοσία του ανακαινισμένου Δημοτικού Θεάτρου Αλεξανδρούπολης ο Θρακιώτης συγγραφέας Κωνσταντίνος Τριανταφυλλάκης, συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Η Έξοδος των Θρακών». Ο κ. Τριανταφυλλάκης ζητά από τους κληρονόμους του Χρόνη Αηδονίδη να μην αποδεχθούν την πρόταση του δημάρχου, υποστηρίζοντας ότι, από τη στιγμή που υπάρχουν αντιδράσεις, «η περαιτέρω συζήτηση προσβάλει τη μνήμη του Χρόνη».
Η παρέμβαση έρχεται δύο ημέρες πριν από τη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Αλεξανδρούπολης της Δευτέρας 9 Νοεμβρίου, στις 19:00, στην ημερήσια διάταξη της οποίας περιλαμβάνεται η εισήγηση του δημάρχου Ιωάννη Ζαμπούκη να ονομαστεί το κλειστό θέατρο «Δημοτικό Θέατρο Χρόνης Αηδονίδης».
«Σιγά μην έχει ανάγκη η αιωνιότητά του»
Η ανάρτηση είναι γραμμένη σε τόνο ειρωνικό και απευθύνεται σε όσους αμφισβητούν την επιλογή επειδή ο Αηδονίδης δεν γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη. Ο συγγραφέας παραθέτει μια σειρά ρητορικών ερωτημάτων («Σάμπως ήταν κανένας… δήμαρχος; Σάμπως γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη;») και θυμίζει ότι η πόλη τιμά ήδη πρόσωπα που δεν γεννήθηκαν σε αυτήν, όπως τη Δόμνα Βισβίζη, που καταγόταν από την Αίνο. Αναφέρεται επίσης στη μετονομασία του Δεδέαγατς σε Αλεξανδρούπολη προς τιμήν του νεαρού βασιλιά Αλεξάνδρου, τον οποίο χαρακτηρίζει «περαστικό για μια μέρα».
Στο δεύτερο μέρος του κειμένου ο τόνος αλλάζει και γίνεται αποτίμηση της προσφοράς του Αηδονίδη:
«Τραγούδησε την Ανατολική και τη Βόρεια Θράκη, έφτασε τη θρακιώτικη μουσική στα πέρατα της Οικουμένης, διέσωσε εκατοντάδες τραγούδια, ταυτίστηκε με τον θρακικό και τον Οικουμενικό Πολιτισμό, είναι μέρος ταυτόσημο της ιστορίας μας.»
Ο κ. Τριανταφυλλάκης καταλήγει ότι ο Αηδονίδης «καταξιώθηκε εν ζωή» και ότι η θέση του στη συλλογική μνήμη των Θρακών δεν εξαρτάται από την ονομασία ενός κτιρίου: «Σιγά μην έχει ανάγκη η αιωνιότητά του, από την ονοματοδοσία ενός θεάτρου στην Αλεξανδρούπολη». Με την ίδια ειρωνεία προτείνει το θέατρο να ονομαστεί «Θέατρο Γηγενών Αλεξανδρουπολιτών» και υπογράφει ως «ένας χωριάτης από το Ασημένιο Έβρου».
Πώς ξεκίνησε η συζήτηση
Το όνομα ανακοίνωσε ο δήμαρχος Αλεξανδρούπολης σε συνέντευξή του στη δημοσιογράφο Μαρίνα Κονδύλη για την «Ελεύθερη Θράκη» και το Θράκη Νετ, που προβλήθηκε στις 16 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με τον κ. Ζαμπούκη, το θέατρο θα φέρει το όνομα του Αηδονίδη προς τιμήν του ως ερμηνευτή της θρακιώτικης παραδοσιακής μουσικής. Η ανακαίνιση διήρκεσε περίπου δυόμισι χρόνια και τα εγκαίνια προγραμματίζονται πιθανότατα για τις 6 Δεκεμβρίου, ημέρα της εορτής του Αγίου Νικολάου, πολιούχου της πόλης.
Τις επόμενες ημέρες διατυπώθηκαν, κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αντίθετες απόψεις, με βασικό επιχείρημα ότι ο Αηδονίδης δεν συνδέεται με γέννηση ή διαμονή με την Αλεξανδρούπολη. Τα δημοσιεύματα του τοπικού Τύπου δεν κατονομάζουν συγκεκριμένους φορείς ή πρόσωπα που διαφωνούν, ούτε εναλλακτικές προτάσεις για το όνομα.
Οι φωνές υπέρ της πρότασης
Σε ρεπορτάζ της «Ελεύθερης Θράκης» (23 Οκτωβρίου) ο πρώην αντιδήμαρχος Αλεξανδρούπολης Ανδρέας Καφετζής υποστήριξε ότι το Δημοτικό Θέατρο είναι ο επίσημος χώρος της πόλης όχι μόνο για παραστάσεις αλλά και για μουσικές εκδηλώσεις και ομιλίες, και ότι η προσφορά του Αηδονίδη στη μουσική παράδοση του Έβρου δικαιολογεί την επιλογή.
Η φιλόλογος και ποιήτρια Άννα Δεληγιάννη-Τσιουλπά απάντησε στις αντιρρήσεις με το ερώτημα από πότε η πολιτιστική αξία ενός ανθρώπου περιορίζεται στον τόπο γέννησής του, σημειώνοντας ότι η προσφορά του Αηδονίδη στην Αλεξανδρούπολη ήταν και πρακτική, μεταξύ άλλων μέσω του δημοτικού Εργαστηρίου Παραδοσιακής Μουσικής. Ο τίτλος του δημοσιεύματος συνόψισε τη θέση της: «Ο Χρόνης Αηδονίδης ανήκει σε όλη τη Θράκη».
Ο συμβολαιογράφος Απόστολος Ευφραιμίδης, πρόεδρος του Αρχείου Μουσικολαογραφικής Παράδοσης «Χρόνης Αηδονίδης», δήλωσε ότι λόγω της στενής του σχέσης με τον Αηδονίδη δεν θα τοποθετηθεί δημόσια στην αντιπαράθεση και ευχαρίστησε τον δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο.
Ο Αηδονίδης και η Αλεξανδρούπολη
Ο Χρόνης Αηδονίδης γεννήθηκε το 1928 στην Καρωτή Διδυμοτείχου και πέθανε στις 23 Οκτωβρίου 2023, σε ηλικία 95 ετών. Η δισκογραφία του ξεπερνά τα 500 τραγούδια από τη Βόρεια, την Ανατολική και τη Δυτική Θράκη.
Η σχέση του με την Αλεξανδρούπολη είναι καταγεγραμμένη. Στην πόλη λειτουργεί από το 2002 το Αρχείο Μουσικολαογραφικής Παράδοσης που φέρει το όνομά του, το οποίο έχει πραγματοποιήσει πολλές συναυλίες στο ίδιο το Δημοτικό Θέατρο. Εκεί τιμήθηκε και ο ίδιος, παρών, τον Μάιο του 2019, στο πλαίσιο των «Ελευθερίων». Μέρος των τιμητικών του διακρίσεων και της δισκογραφίας του έχει δωρηθεί στην Ιερά Μητρόπολη Αλεξανδρουπόλεως. Επιπλέον, το Δημοτικό Συμβούλιο Αλεξανδρούπολης είχε εγκρίνει ομόφωνα τη μετονομασία του 4ου Δημοτικού Σχολείου της πόλης σε «Χρόνης Αηδονίδης».
Ποιος είναι ο Κωνσταντίνος Τριανταφυλλάκης
Ο Κωνσταντίνος Τριανταφυλλάκης, με καταγωγή από το Ασημένιο Έβρου, είναι συγγραφέας του ιστορικού μυθιστορήματος «Η Έξοδος των Θρακών» (Εκδόσεις IANOS). Το βιβλίο γράφτηκε ως φόρος τιμής στα εκατό χρόνια από τον ξεριζωμό των Ελλήνων της Ανατολικής Θράκης και καταγράφει τους διωγμούς, την κοινωνική ζωή και τον πολιτισμό των Θρακών της περιόδου.
Τι μπορεί να κλείσει τη διαφωνία
Διαφωνίες για την ονοματοδοσία δημόσιων χώρων εμφανίζονται συχνά στους δήμους. Η εμπειρία άλλων πόλεων δείχνει μερικές πρακτικές που μειώνουν την ένταση:
- Ονοματοδοσία αιθουσών ή σκηνών. Ο Δήμος Πειραιά, για παράδειγμα, έδωσε το 2017 στην Κεντρική Σκηνή του Δημοτικού Θεάτρου του το όνομα του σκηνοθέτη Δημήτρη Ροντήρη. Έτσι ένα κτίριο μπορεί να τιμά περισσότερα πρόσωπα, μουσικά, θεατρικά ή τοπικά.
- Διαφανής διαδικασία. Η αιτιολόγηση της εισήγησης, η πρόσκληση των πολιτιστικών φορέων να καταθέσουν απόψεις και η δημόσια συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο δίνουν στην απόφαση ευρύτερη αποδοχή.
- Ουσιαστικό περιεχόμενο πίσω από το όνομα. Μια μόνιμη έκθεση στο φουαγιέ, σε συνεργασία με το Αρχείο «Χρόνης Αηδονίδης», ή ένας ετήσιος θεσμός παραδοσιακής μουσικής θα έδιναν περιεχόμενο στην ονομασία, ανεξάρτητα από το ποια θα επιλεγεί.
Τα επόμενα βήματα
Η απόφαση ανήκει στο Δημοτικό Συμβούλιο Αλεξανδρούπολης, που συνεδριάζει τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου. Κατά την εισήγηση ο δήμαρχος αναμένεται να αναφερθεί στη συμβολή του Αηδονίδη στη διάσωση και διάδοση της μουσικής παράδοσης της Θράκης. Τα εγκαίνια του ανακαινισμένου θεάτρου προγραμματίζονται για τις αρχές Δεκεμβρίου.